Yakalanan Zaman | Marcel Proust

Yakalanan Zaman | Le Temps Retrouvé | Finding Time Again | Marcel Proust ( 1871 – 1922 )
.
.
Selâmlar Sevgili Kitap Dostları 🙋🏻‍♀️

#KayıpZamanınİzinde nin ilk kitabını [ Swann’ların Tarafı ] ne zaman bitirmişim diye şöyle bir eşeledim notlarımı, karşıma çıkan tarih 18 Ocak 2019…

İkinci kitabından [ Çiçek Açmış Genç Kızların Gölgesinde ] sonra ise tam yedi ay ara vermişim. Belli ki ilk iki kitap harman atar gibi atmış beni.

Sözümü çok uzatmayıp kalanını serinin genel değerlendirmesine bırakayım.

Yakalanan Zaman, serinin son kitabı olup, yazarın “Kayıp Zamanı’ı yakalamanın bir yolunu” bulma çabasıdır. Bulmuş mudur? Bulmuştur efendim! Ya nice bulmuştur? Ben susayım O cevaplasın:

…kitabımı bir katedral inşa eder gibi iddiayla demeye cesaret edemeyeceğim ama, basitçe, bir elbise dikercesine oluşturacaktım.” (s.336 )

Bu cümle ve dahi kitabın tamamına yansıtılan ve bir karakter olarak karşıma çıkan Zaman’ın görünmez oluşundan dert yanmış Üstad. Kendini görünür kılmak için ise insan bedenine sızdığını söylemiş. Ne güzel değil mi? Bunu da en iyi gözlemlediği yer, hasta olduğu halde gittiği bir toplantı.

Tanıdığı herkes yaşlanmış her ne kadar kendisine “siz hiç değişmemişsiniz” iltifatları edilse de. Ama saçları simsiyah kalmış Anlatıcı’nın, beyaz yok. Bedenen hasta sadece. Ve beni aldı bir düşünce… Onca yıl geçmiş; erkeklerin saçları beyazlamış, kiminin artık beyaz sakalları var; hanımların yüzünün şekli ve rengi değişmiş, boyalarla kamuflaj yapıyorken, onun saçlarında tek bir beyaz yok. Önce, “öküz altında buzağı arama Çiğdem” dedim “ırsidir böyle şeyler kendinden pay biç!”. Sonra yok dedim, bu simgesel olarak kendi amacı için şekli olarak “Yakaladığı Zaman” olsa gerek.

Satırlar arasında işte böyle kâh gezinerek kâh eşinerek bu muhteşem serinin son kitabı Yakalanan Zaman‘ ı da nihayete erdirdim.

En dikkatimi çekeni de yazmaz isem olmaz Sevgili Okurlar; 341. sayfada aşağıya alıntıladığım cümleleri okuduğum anda Aziz Nesin ve onun vasiyetindeki “mezarımın yeri belli olmasın. Üzerimde çocuklar oynasın.” cümlesini hatırladım. Acaba Aziz Nesin Proust’u okumuş mudur diye de bir soru düştü zihnime.

Proust şöyle demiş o satırlarda:

…ebedi hayatın çimleri, verimli eserlerin gür otları uzasın, gelecek nesiller neşeiçinde, altında uyuyanlara aldırmadan gelip “kırda yemek”lerini yiyebilsinler” ( s.341)

İşte böyle efendim; ilk çakan şimşek Aziz Nesin oldu. Lâkin alıntıladığım o satırlarda başka mânâlar da var farkındayım. “Ebedî hayatın çimleri” uzadı, 20. yüzyılın başlarından 21.yüzyıla vâsıl olduk.

“Verimli eserlerin gür otları”da uzadı ki biz okurlar, Proust’ a selâm ederek “kırda yemeğimizi” sabırla , yavaş yavaş, tadına vararak yiyebiliyoruz. Hem de diktiği elbise gözümüzü hoş ediyor.

Sonuç; Ars longa, vita brevis [ Sanat uzun, hayat kısa] cümlesinin doğrulanması ve maksadın hâsıl olmasıdır diyor, söyleneceklerin kalanını serinin genel değerlendirmesine bırakıyorum efendim.

Buraya kadar okuma sabrını gösterenlere peşinen teşekkür eder; sağlıklı, esenlikli ve hep kitaplı günler dilerim.

Sevgimle ve şevkimle ilettim.

Okunma Zamanı: 01 – 17 Mayıs 2020 / Beşiktaş – İstanbul / Covid-19’lu günler yaşanırken….


Alıntı:

✍”Gerçek hayat, nihayet keşfedilip açıklığa kavuşturulan hayat, dolayısıyla dolu dolu yaşanan tek hayat, edebiyattır. Bu hayat, bir anlamda, sanatçıda olduğu kadar her insanın içinde de her an mevcuttur. ( s. 200 – 201 )

✍”Yazar sadece önsöz ve ithafların samimiyetsiz lisanından gelen alışkanlıkla “okurlarım” der. Aslında her okur, okuduğu esnada kendi kendinin okurudur. Yazarın eseri, okura sunduğu bir görme aygıtına benzer; okurun o kitap olmasa kendinde belki fark edemeyeceği şeyleri görmesini sağlar. Kitapta söylenenleri okurun kendinde tanıması, kitabın gerçekliğinin kanıtıdır; bunun tersi de bir ölçüde doğrudur, iki metin arasındaki fark, çoğu kez yazara değil, okura atfedilebilir.” ( s.215 )

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s